• facebook
  • whatsapp
  • telegram

ఉష్ణం

* ఉష్ణం ఒక శక్తి స్వరూపం. ఇది వేడి వస్తువు నుంచి చల్లని వస్తువుకు ప్రయాణిస్తుంది.
* ఉష్ణానికి C.G.S. ప్రమాణం కెలోరి.
     SI ప్రమాణం జౌల్.
* ఒక గ్రాము నీటి ఉష్ణోగ్రతను 1oC పెంచడానికి అవసరమైన ఉష్ణాన్ని కెలోరి అంటారు.
     1 కెలోరి = 4.186 జౌళ్లు
     1 కిలో కెలోరి = 4186 జౌళ్లు
* ఒక వస్తువు ఉష్ణం గురించి అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం కెలోరి మెట్రి.
* ఉష్ణ రాశిని కొలవడానికి బాంబ్ కెలోరిమీటరు ఉపయోగిస్తారు.
* ఉష్ణం ఎల్లప్పుడూ అధిక ఉష్ణోగ్రత ఉండే వస్తువు నుంచి అల్ప ఉష్ణోగ్రత ఉండే వస్తువు వైపు ప్రయాణిస్తుంది.
    ఇది మూడు పద్ధతుల్లో జరుగుతుంది.
        1. ఉష్ణ వహనం
        2. ఉష్ణ సంవహనం
        3. ఉష్ణ వికిరణం

 

1. ఉష్ణ వహనం: వస్తువు లేదా పదార్థంలోని కణాల చలనం లేకుండా ఉష్ణప్రసారం జరుగుతుంది.
ఉదా: అన్ని ఘనపదార్థాలు, ద్రవస్థితిలోని పాదరసంలో జరిగే ఉష్ణ ప్రసారం.
* ఈ ప్రక్రియలో ఉష్ణ ప్రసారం చాలా ఆలస్యంగా జరుగుతుంది.
* కణాలకు ఎలాంటి స్థానభ్రంశం ఉండదు.

 

2. ఉష్ణ సంవహనం: వస్తువు లేదా పదార్థంలోని కణాల స్థానాంతర చలనం ద్వారా ఉష్ణ ప్రసారం జరుగుతుంది.
ఉదా: అన్ని ద్రవపదార్థాలు (పాదరసం తప్ప), వాయు పదార్థాల్లో జరిగే ఉష్ణ ప్రసారం.
* భూపవనాలు, సముద్ర పవనాలు ఏర్పడేందుకు కారణం ఉష్ణ సంవహనం.
* వెంటిలేటర్లు, పొగగొట్టం, చిమ్నీలు మొదలైనవి ఉష్ణ సంవహనం సూత్రం ఆధారంగా పనిచేస్తాయి.

 

3. ఉష్ణ వికిరణం: యానకంతో నిమిత్తం లేకుండా ఉష్ణ ప్రసారం జరుగుతుంది.
* సూర్యుడి నుంచి బయలుదేరిన ఉష్ణ వికిరణాలు మొదట శూన్యంలోనూ, తర్వాత భూమి చుట్టూ ఉన్న వాతావరణంలోకి ప్రవేశించి భూమిని చేరతాయి.
* ఇది చాలా త్వరగా జరుగుతుంది.
* యానకం ఉష్ణోగ్రత మారకుండా స్థిరంగా ఉంటుంది.
* ఒక పాత్రలో ఉండే వేడి ద్రవాన్ని స్టీలు చెంచాతో కలియబెట్టినప్పుడు అది వేడెక్కడానికి గల కారణం ఉష్ణవహనం.
* భూగోళం వేడెక్కడానికి కారణం ఉష్ణ వహనం, సంవహనం, వికిరణం.

 

పదార్థాలు - రకాలు
ఉష్ణ ప్రసారాన్ని అనుసరించి పదార్థాలను రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు.
     1. ఉష్ణ వాహకాలు
     2. ఉష్ణ బంధకాలు

 

1. ఉష్ణ వాహకాలు
* వీటిద్వారా ఉష్ణ ప్రసారం జరుగుతుంది.
* అత్యుత్తమ ఉష్ణ వాహకం 'వెండి'. తర్వాత Cu, Al, Fe మొదలైనవి.

 

2. ఉష్ణ బంధకాలు:
* వీటి ద్వారా ఉష్ణ ప్రసారం జరగదు.
* అత్యుత్తమ ఉష్ణ బంధక పదార్థం 'వజ్రం'.
* ప్లాస్టిక్, చెక్కదిమ్మె మొదలైనవి ఉష్ణ బంధకాలు.

 

ఉష్ణోగ్రత (Temperature)
ఒక వస్తువు చల్లదనం లేదా వెచ్చదనాన్ని ఉష్ణోగ్రత అంటారు.
ప్రమాణాలు: SI ప్రమాణం డిగ్రి కెల్విన్ (oK).
సెల్సియస్ లేదా సెంటీగ్రేడు, డిగ్రి ఫారన్‌హీట్ (oF)

* సెల్సియస్, ఫారన్‌హీట్, కెల్విన్ మానాల మధ్య ఉండే సంబంధం

* మంచు ఉష్ణోగ్రతను కెల్విన్‌లలో తెలిపినప్పుడు K = (C + 273)
                                                                          = 0 + 273 K
* 100oC = 100 + 273 = 373 K అవుతుంది.
* సెల్సియస్, ఫారన్‌హీట్‌లు ఒకదాంతో మరొకటి ఏకీభవించే రీడింగ్ -40
    C = F = x

                                                                                      8x = -320
                                                                                           = -40

* కెల్విన్, ఫారన్‌హీట్ ఒకదాంతో ఒకటి ఏకీభవించే రీడింగ్ 574.6oF
* నీటి అసంగత వ్యాకోచం 4oC లేదా 277oK
* ఆరోగ్యవంతుడైన మానవుడి సాధారణ శరీర ఉష్ణోగ్రత 37oC లేదా 310oK
* పాలను పాశ్చరేజేషన్ చేసే ఉష్ణోగ్రత 67oC లేదా 340oK
* -273oC లేదా 0o Kను పరమశూన్య ఉష్ణోగ్రత అంటారు. ఈ ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాయువు పీడనం శూన్యం అవుతుంది.

 

ఉష్ణమాపకాలు, రకాలు
* వేడిచేస్తే పదార్థాలు వ్యాకోచిస్తాయి అనే ధర్మం ఆధారంగా థర్మామీటరు పనిచేస్తుంది. సాధారణంగా థర్మామీటర్లలో పాదరసాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
* సాధారణ వాతావరణ పీడనం వద్ద మంచు కరిగే ఉష్ణోగ్రతను ప్రమాణ అథో స్థిర స్థానంగానూ, నీరు మరిగే ఉష్ణోగ్రతను ఊర్థ్వ స్థిర స్థానంగానూ తీసుకుంటారు.

క్లినికల్ థర్మామీటర్
* వైద్యులు ఉపయోగించే థర్మామీటరు ఫారన్‌హీట్ మానంలో ఉంటుంది.
* రీడింగులు 95oF నుంచి 110oF వరకు ఉంటాయి.
* దీనిలో పాదరసం ఉపయోగిస్తారు.

 

ఆల్కహాల్ థర్మామీటరు
* శీతల ప్రదేశాల్లో ఉష్ణోగ్రతను కనుక్కునేందుకు ఉపయోగిస్తారు.
* దీన్ని ఉపయోగించి -130o నుంచి 75oC వరకు ఉష్ణోగ్రతను కనుక్కోవచ్చు.

సిక్స్ గరిష్ఠ - కనిష్ఠ ఉష్ణమాపకం:
* ఒక రోజులో గరిష్ఠ, కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతలను తెలుసుకోవడానికి దీన్ని ఉపయోగిస్తారు.
* దీనిలో పాదరసం, ఆల్కహాల్ ఉంటాయి.
* గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతను పాదరసం బల్బులోనూ, కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రతను ఆల్కహాల్ బల్బులోనూ వినియోగిస్తారు.

 

అయస్కాంత ఉష్ణోగ్రత మాపకం:
* దీన్ని ఉపయోగించి పరమశూన్య ఉష్ణోగ్రత -273oC లేదా 0oKను కచ్చితంగా కొలవవచ్చు.
* ఉష్ణ విద్యుత్, ఉష్ణోగ్రతా మాపకం సీబెక్ ఫలితం ఆధారంగా పనిచేస్తుంది.
* దీన్ని ఉపయోగించి కీటకాల ఉష్ణోగ్రతను 0.025oC వరకు కచ్చితంగా కొలవవచ్చు.

 

పైరోమీటరు
* బట్టీలు, కొలిమిల్లోని ఉష్ణోగ్రతను కొలవడానికి ఉపయోగిస్తారు.
* ఆప్టికల్ పైరోమీటరును సూర్యుడు లేదా నక్షత్రాల్లోని అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతను కొలవడానికి వాడతారు.
* పాదరస కాలుష్యం వల్ల వచ్చే వ్యాధి 'మినిమాటా'.
* ఒక వస్తువులోని అణువుల సరాసరి గతిజశక్తి దాని పరమ ఉష్ణోగ్రతకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది.
* ఉష్ణశక్తి ప్రసార దిశను నిర్ణయించేది ఉష్ణోగ్రత, ఆ శక్తి ఉష్ణం.

 

విశిష్టోష్ణం (Specific Heat)
     ఏకాంక ద్రవ్యరాశి ఉండే పదార్థ ఉష్ణోగ్రతను ఒక డిగ్రీ పెంచడానికి కావాల్సిన ఉష్ణాన్ని ఆ పదార్థ విశిష్టోష్ణం అంటారు.
   Q = msΔT

SI ప్రమాణాలు: joul/ kg K
1 Cal = 1 K.Cal/ kg - K
          = 4.2 × 103 Joul/ kg - K

 

* పదార్థాల విశిష్టోష్ణాన్ని కెలోరిమితి సహాయంతో కొలుస్తారు.
* పదార్థంలోని కణాలు
   i) రేఖీయ గతిశక్తి
   ii) భ్రమణ గతిశక్తి
   iii) కంపన శక్తి
   iv) స్థితిజశక్తిని కలిగి ఉంటాయి.
   వీటన్నింటి మొత్తాన్ని అంతర్గత శక్తి అంటారు.
* విశిష్టోష్ణం పదార్థాల స్వభావంపై ఆధారపడుతుంది.
* ఫ్రిజ్ నుంచి బయటకు తీసి ఉంచిన వివిధ రకాల పండ్లతో పోల్చినట్లయితే పుచ్చకాయ ఎక్కువ సమయం పాటు చల్లదనాన్ని నిలిపి ఉంచుకుంటుంది. పుచ్చకాయలో అధికంగా నీరు ఉంటుంది. నీటి విశిష్టోష్ణం విలువ ఎక్కువ.
* సమోసాను చేతితో తాకినప్పుడు వేడిగా అనిపించకపోయినప్పటికీ... దాన్ని తింటే లోపలి పదార్థాలు వేడిగా ఉన్నాయని తెలుస్తుంది. దీనికి కారణం సమోసా లోపల ఉన్న పదార్థాల విశిష్టోష్ణం ఎక్కువ.

 

మిశ్రమాల పద్ధతి సూత్రం:
     వేడి వస్తువులు కోల్పోయిన ఉష్ణం = చల్లని వస్తువులు గ్రహించిన ఉష్ణం


     
* 20oC ఉష్ణోగ్రత ఉన్న 50 గ్రాముల నీటిని 40oC ఉష్ణోగ్రత ఉన్న 50 గ్రాముల నీటికి కలిపితే మిశ్రమం ఫలిత ఉష్ణోగ్రత ఎంత ఉంటుంది?
సాధన: m1 = 50 గ్రా., m2 = 50 గ్రా., T1 = 20oC, T2 = 40oC

  T = 30oC.
 

బాష్పీభవనం:
* ఏ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవ పదార్థం, వాయుపదార్థంగా మారుతుందో ఆ ఉష్ణోగ్రతను బాష్పీభవన ఉష్ణోగ్రత అంటారు.
* నీటి మరిగే స్థానం 100oC.
* ఇది శీతలీకరణ ప్రక్రియ.
* చెమట పట్టినప్పుడు ఫ్యాన్ ఆన్ చేస్తే చల్లగా అనిపిస్తుంది. కారణం బాష్పీభవనం
* ఫ్యాన్ గాలికి ఉంచినప్పుడు స్పిరిట్ తొందరగా ఆవిరి అవడం.

 

సాంద్రీకరణం:
* వాయువు ద్రవంగా స్థితి మార్పు చెందడాన్ని సాంద్రీకరణం అంటారు.
* ఇది ఒక ఉష్ణీకరణ ప్రక్రియ.
* వేసవి రోజుల్లో షవర్ కింద స్నానం చేసిన తర్వాత శరీరం వెచ్చగా అనిపించడానికి కారణం సాంద్రీకరణం.
* చల్లని నీటితో నింపిన గాజు గ్లాసు గోడలపై నీటి అణువులు ఏర్పడతాయి. దీనికి సాంద్రీకరణే కారణం.
ఉత్పతనం: ఘనపదార్థం నేరుగా వాయుస్థితిలోకి మారడం.
ఉదా: కర్పూరం కరగడం, NH4Cl స్ఫటికాలు ఆవిరి అవడం, నాఫ్తలీన్ గుళికలు మొదలైనవి.
ఆర్ద్రత: గాలిలోని నీటి ఆవిరి పరిమాణాన్ని ఆర్ద్రత అంటారు.
* వివిధ ఉపరితలాలపై సాంద్రీకరణం చెందిన నీటి బిందువులను తుషారం అంటారు.
* పొగలా గాలిలో తేలియాడే నీటి బిందువులను పొగమంచు అంటారు.

 

మరగడం:
    ఏదైనా పీడనం, స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవస్థితిలోని పదార్థం వాయు స్థితిలోకి మారడాన్ని మరగడం అంటారు. ఆ ఉష్ణోగ్రతను ద్రవం మరిగే స్థానం(Boiling Point) అంటారు.
* బాష్పీభవనం ఏ ఉష్ణ్రోగత వద్దనైనా జరుగుతుంది. కానీ మరగడం అనేది ఒక స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద మాత్రమే జరుగుతుంది.
* నీరు ద్రవస్థితి నుంచి వాయుస్థితికి మారడానికి వినియోగమయ్యే ఉష్ణాన్ని బాష్పీభవన గుప్తోష్ణం అంటారు.

L=Q/M 
   గుప్తోష్ణం C.G.S. ప్రమాణం = Cal/ gram
   SI ప్రమాణం = joule/ kg
* సాధారణ పీడనం వద్ద నీటి బాష్పీభవన గుప్తోష్ణం విలువ 540 Cal/ gm.

 

ద్రవీభవనం:
* స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఘనపదార్థం, ద్రవంగా మారే ప్రక్రియను ద్రవీభవనం అంటారు. దీన్నే విలీనం అంటారు.
* ఏ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఘనస్థితిలోని పదార్థం, ద్రవస్థితిలోకి మారుతుందో ఆ ఉష్ణోగ్రతను ద్రవీభవన స్థానం అంటారు. కణాల మధ్య 'ఆకర్షణ బలం'పై ఇది ఆధారపడుతుంది.
* స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద 1 గ్రాము ఘనపదార్థం పూర్తిగా ద్రవంగా మారడానికి కావాల్సిన ఉష్ణాన్ని ద్రవీభవన గుప్తోష్ణం అంటారు. 
L=Q/M 
* మంచు ద్రవీభవన గుప్తోష్ణం విలువ 80 Cal/ gm.

ఘనీభవనం:
* ద్రవస్థితిలో ఉన్న ఒక పదార్థం కొంత శక్తిని కోల్పోవడం ద్వారా ఘనస్థితిలోకి మారే ప్రక్రియను ఘనీభవనం అంటారు.
* సాధారణ వాతావరణ పీడనం (1 atm), OoC వద్ద నీరు ఘనీభవనం చెందుతుంది.

* నీరు ఘనీభవించినప్పుడు అది వ్యాకోచిస్తుంది (ఘనపరిమాణం పెరుగుతుంది). కాబట్టి నీటి సాంద్రత కంటే మంచు సాంద్రత తక్కువ. అందుకే నీటిపై మంచు తేలుతుంది.
ఇగరడం: వేడి చేయకుండానే ఒక ద్రవ పదార్థం ఆవిరై పరిసర ప్రాంతపు ఉష్ణోగ్రతను తగ్గించే ప్రక్రియను ఇగరడం అంటారు.
ఉదా: అరచేతిలో పెట్రోలు, ఈథర్‌ను ఉంచినప్పుడు చేయి చల్లబడటం.
* మరిగేస్థానం కంటే దిగువన ఏ ఉష్ణోగ్రత వద్దనైనా బాష్పంగా మరే దృగ్విషయం.
* పీడనాన్ని పెంచితే నీటి మరిగేస్థానం పెరుగుతుంది అనే సూత్రంపై ప్రెషర్ కుక్కర్ పనిచేస్తుంది.
     B.P.
∝ P
* పీడనాన్ని పెంచితే మంచు ద్రవీభవన స్థానం తగ్గుతుంది అనే సూత్రం ఆధారంగా స్కేటింగ్ చేస్తారు. 

   
పదార్థాలు - వ్యాకోచం
i) ఘనపదార్థాల వ్యాకోచం:

* ప్రతి ఘనపదార్థంలోనూ ద్రవ్యరాశి పొడవు, వెడల్పు, ఎత్తుల ప్రకారం విభజితమై ఉంటుంది.

* పొడవు వెంబడి వ్యాకోచిస్తే దైర్ఘ్యవ్యాకోచం అనీ; పొడవు, వెడల్పు రెండింటి వెంబడి వ్యాకోచిస్తే వైశాల్య వ్యాకోచమనీ, మూడు అంశాలతో వ్యాకోచం జరిగితే ఘనపరిమాణ వ్యాకోచం అని పిలుస్తారు.

అనువర్తనాలు:
* రైలు పట్టాల మధ్య తగినంత ఖాళీ వదిలి వేయడం.
* విద్యుత్, టెలిఫోన్ స్తంభాల మధ్య ఉండే తీగలను కొంచెం వదులుగా చేయడం.
* విద్యుత్ బల్బును సీలు చేయడానికి ప్లాటినం ఉపయోగించడం.

* గాజు పలకపై వేడి నీటిని లేదా ద్రవాన్ని చల్లినప్పుడు గాజు పొరల మధ్య అసమ వ్యాకోచం వల్ల ఆ పలక పగిలిపోతుంది.
* ఇన్వార్వ్ స్టీలు సంకోచ, వ్యాకోచాలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. కాబట్టి దీన్ని శృతిదండం, మీటరు స్కేలు, గోడ గడియార లోలకం తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
* ద్విలోహ పలకను ఉష్ణతాప నియంత్రక యంత్రం అంటారు. దీన్ని ఆటోమోటివ్ ఇస్ట్రీ పెట్టె, ఓవెన్లలో ఉష్ణోగ్రత క్రమబద్ధీకరణకు ఉపయోగిస్తారు.

 

ద్రవ పదార్థాల వ్యాకోచం
* ద్రవాలను వేడిచేసినప్పుడు అవి వ్యాకోచిస్తాయి.
* నిజ వ్యాకోచం = పాత్ర వ్యాకోచం + దృశ్య వ్యాకోచం
* 4oC వద్ద నీటిని వేడిచేసినా, చల్లబరిచినా అది వ్యాకోచిస్తుంది. దీన్ని నీటి అసంగత వ్యాకోచం అంటారు.
* 4oC వద్ద నీటికి అధిక సాంద్రత ఉంటుంది.
* నీటి అసంగత వ్యాకోచాన్ని Dialatometer అనే పరికరంతో కొలుస్తారు.

 

అనువర్తనాలు
* అతి శీతల ప్రాంతాల్లో జలచరాలు జీవించడానికి గల కారణం.
* చలి కాలంలో వాహనాల రేడియేటర్లు పగిలిపోవడం.

* చలికాలంలో నల్లరేగడి నేలలు బీటలు వారడం.
* ప్రకృతిలో శిలా శైథిల్యం జరగడానికి నీటి అసంగత వ్యాకోచం కారణం.

 

వాయువుల వ్యాకోచం
* వాయువుల్లోని అణువుల మధ్య దూరం అధికంగా ఉండటం వల్ల వ్యాకోచం అధికంగా ఉంటుంది. (ఘన, ద్రవ పదార్థాలతో పోలిస్తే)
ఉదా: వేసవి కాలంలో వాహనాల టైర్లలోని గాలి వ్యాకోచించడం వల్ల అవి పగిలిపోతాయి.

 

సమస్యలు

ప్ర: 1 కి.గ్రా. నీటిని, నీటి ఆవిరిగా మార్చాలంటే ఎంత ఉష్ణం అందజేయాలి?
సాధన: Q = mL
    
  Q = 1000 gm × 540 = 5,40,000 Cal = 540 k. cal
 

ప్ర: 1 కి.గ్రా. నీటి ఉష్ణోగ్రతను 40oC నుంచి 60oC కి పెంచాలంటే ఎంత ఉష్ణాన్ని అందించాలి?
సాధన: Q = msΔT
          = 1000 gm × 1 × 20oC
          = 20,000 cal
          = 20 k.cal

   ΔT = T2 - T1
          = 60 - 40
          = 20oC
* రెండు అరచేతులను రుద్దినప్పుడు అవి వేడెక్కడం, సుత్తితో పదేపదే కొట్టడం వల్ల ఇనుము వేడెక్కడం, కుంకుడు గింజను తీసుకుని రాయిపై అరగదీసినప్పుడు అది వేడెక్కడం లాంటి ప్రక్రియలను గమనిస్తే...యాంత్రిక శక్తి 'ఉష్ణశక్తి'గా మారింది అని తెలుస్తుంది.
* నీటిని వేడి చేయడానికి ఎలక్ట్రిక్ హీటర్‌ను ఉపయోగిస్తాం. ఈ హీటర్‌లో విద్యుత్ శక్తి ఉష్ణశక్తిగా మారుతుంది.
* గ్యాస్ స్టౌవ్‌లో రసాయన శక్తి ఉష్ణశక్తిగా, సోలార్ హీటర్‌లో సౌరశక్తి ఉష్ణశక్తిగా మారతాయి.
* థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రాల్లో ఉష్ణశక్తి విద్యుత్ శక్తిగా మారుతుంది.
* స్టీమ్ ఇంజిన్‌లో ఉష్ణశక్తి యాంత్రిక శక్తిగా మారుతుంది. ఇది ఆవిరి యంత్రం కదలడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
* థర్మామీటర్లలో సంకోచ, వ్యాకోచం జరిపే ద్రవ పదార్థాలుగా పాదరసం, ఆల్కహాల్‌ను ఉపయోగిస్తారు.
* క్రీ.శ.1593లో మొదటి థర్మామీటరును గెలీలియో కనుక్కున్నారు. దీనిలో పదార్థంగా గాలిని ఉపయోగించారు.
* పసిపిల్లలు, చిన్న ప్లిలల శరీర ఉష్ణోగ్రతలను తెలుసుకోవడానికి థర్మిస్టర్ థర్మామీటరును ఉపయోగిస్తారు.
* డిజిటల్ థర్మామీటరు ఒక ఎలక్ట్రానిక్ సాధనం.
* కొంత ద్రవ్యరాశి కలిగి ఉండి, స్థలాన్ని ఆక్రమించేది ఏదైనా 'పదార్థం'గా చెప్పవచ్చు.

* పదార్థం మూడు స్థితుల్లో లభిస్తుంది.
      1. ఘనస్థితి
      2. ద్రవస్థితి
      3. వాయుస్థితి
* ఘనపదార్థాలు నిర్దిష్టమైన ఆకారాన్ని, ఘనపరిమాణాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
* ద్రవ పదార్థాల ఆకారాలు అవి ఉండే పాత్రల ఆకారాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
* ద్రవాలను ఒక పాత్ర నుంచి మరో పాత్రలోకి సులభంగా మార్చగలం. కాబట్టి వీటిని ప్రవాహాలు అని అంటారు.
* ద్రవాలకు నిర్దిష్ట ఆకారం లేనప్పటికీ, నిర్దిష్ట ఘనపరిమాణాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
* పదార్థంలోని కణాల మధ్య కొంత ఖాళీ స్థలం ఉంటుంది.
* ద్రవ, వాయు పదార్థాల్లోని కణాలు నిరంతరం చలనంలో ఉంటాయి.
* వాయు పదార్థాలు నిర్దిష్ట ఆకారాన్ని, ఘనపరిమాణాన్ని కలిగి ఉండవు.
* ఘన, ద్రవ పదార్థాలతో పోలిస్తే వాయువులు అధిక సంపీడ్యతను కలిగి ఉంటాయి.
* ఇళ్లలో వంట అవసరాలకు ఉపయోగించే L.P.G. (Liquid Petrolium Gas), మోటారు వాహనాల్లో ఉపయోగించే CNG (Compressed Natural Gas) లను అధిక పరిమాణంలో ఉండే వాయువుతో సంపీడ్యం చెందించి తక్కువ పరిమాణంలో ఉండే సిలిండర్లలో నింపుతారు.

 

వ్యాపనం:
* అగరబత్తిని వెలిగించగానే దానిలోని సుగంధ ద్రవ్యం ఆవిరిగా మారి అగరబత్తి పొగతో పాటు గాలితో కలిసి గది అన్నివైపులా వ్యాపిస్తుంది. దీన్నే వ్యాపనం అంటారు.
* వాయువుల వ్యాపన రేటు ద్రవాలు, ఘనపదార్థాల కంటే అధికంగా ఉంటుంది.
* భూమిపై ప్రాణులు, మొక్కలు, జంతువుల మనుగడకు కారణం ఆక్సిజన్, కార్బన్ డయాక్సైడ్ లాంటి వాయువులు నీటిలో వ్యాపనం చెందడం.
* శ్వాసక్రియలో ఆక్సిజన్ ఊపిరితిత్తుల నుంచి రక్తంలోకి వ్యాపనం చెందుతుంది.
* అలాగే CO2 రక్తం నుంచి ఊపిరితిత్తులకు వ్యాపనం చెందుతుంది.
* పదార్థపు కణాలు నిరంతరం కదులుతున్నప్పుడు మాత్రమే వ్యాపనం సాధ్యమవుతుంది.
* వాయువుల్లో వ్యాపన రేటు అధికంగా ఉంటుంది. దీనికి కారణం
        1. వాయువుల్లో కణాల చలన వేగం అధికంగా ఉండటం.
        2. కణాల మధ్య ఖాళీ స్థలం అధికంగా ఉండటం.
* వ్యాపన రేటు వాయువులు > ద్రవ పదార్థాలు > ఘన పదార్థాలు.
* ఉష్ణోగ్రతను పెంచినట్లయితే వ్యాపన రేటు పెరుగుతుంది.
ఘనస్థితిలోని CO2 ను పొడి మంచు అంటారు.

Posted Date : 04-03-2021

గమనిక : ప్రతిభ.ఈనాడు.నెట్లో వచ్చే ప్రకటనలు అనేక దేశాల నుండి, వ్యాపారస్తులు లేదా వ్యక్తుల నుండి వివిధ పద్ధతులలో సేకరించబడతాయి. ఆయా ప్రకటనకర్తల ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి ఈనాడు యాజమాన్యానికీ, ఉద్యోగస్తులకూ ఎటువంటి అవగాహనా ఉండదు. కొన్ని ప్రకటనలు పాఠకుల అభిరుచిననుసరించి కృత్రిమ మేధస్సు సాంకేతికతతో పంపబడతాయి. ఏ ప్రకటనని అయినా పాఠకులు తగినంత జాగ్రత్త వహించి, ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి తగిన విచారణ చేసి, తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకొని కొనుగోలు చేయాలి. ఉత్పత్తులు / సేవలపై ఈనాడు యాజమాన్యానికి ఎటువంటి నియంత్రణ ఉండదు. కనుక ఉత్పత్తులు లేదా సేవల నాణ్యత లేదా లోపాల విషయంలో ఈనాడు యాజమాన్యం ఎటువంటి బాధ్యత వహించదు. ఈ విషయంలో ఎటువంటి ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలకీ తావు లేదు. ఫిర్యాదులు తీసుకోబడవు.

 

పేపర్ - II

పాత ప్రశ్నప‌త్రాలు

 

విద్యా ఉద్యోగ సమాచారం

 

నమూనా ప్రశ్నపత్రాలు

 

లేటెస్ట్ నోటిఫికేష‌న్స్‌