• facebook
  • whatsapp
  • telegram

మధ్యధరా ప్రకృతిసిద్ధ మండలం

* ఈ మండలంలోని ప్రాంతాల్లో చలికాలం వర్షపాతం మితంగా ఉంటుంది. వేసవికాలం వాతావరణం పొడిగా ఉంటుంది. అందుకే మధ్యధరా ప్రకృతి సిద్ధ మండల ప్రాంతాలను 'శుష్క వేసవి ఉప ఆయన రేఖా ప్రాంతాలు' అని కూడా అంటారు.
* ఆహ్లాదకరమైన శీతోష్ణస్థితికి, విహారయాత్ర కేంద్రాలకు, అభివృద్ధి చెందిన వ్యవసాయ రంగానికి, ఘనమైన చరిత్ర, సంస్కృతి, నాగరికతలకు ఈ ప్రాంతాలు పేరుపొందాయి.

 

ఉనికి

* మధ్యధరా ప్రకృతిసిద్ధ మండలాలు ఖండాల పశ్చిమ తీరంలో 30° నుంచి 40° ఉత్తర, దక్షిణ అక్షాంశాల మధ్య విస్తరించి ఉన్నాయి.
 

మధ్యధరా సముద్రతీర ప్రాంతాలు

* మధ్యధరా ప్రకృతి సిద్ధ ప్రాంతాలు ప్రధానంగా: యూరప్‌లో పోర్చుగల్, స్పెయిన్, ఫ్రాన్స్, మొనాకో, ఇటలీ, క్రోయేషియా, బోస్నియా - హెర్జిగోవినా (యుగోస్లేవియా), ఆల్బేనియా, గ్రీస్, క్రిమియా (ఉక్రెయిన్), ఆసియా ఖండంలోని టర్కీ, సిరియా, లెబనాన్‌లో విస్తరించి ఉన్నాయి.
* ఇజ్రాయెల్, ఆఫ్రికాలోని ట్యునీషియా, ఆల్జీరియా, మొరాకో దేశాల తీరప్రాంతాలు.
* మధ్యధరా సముద్రంలోని కోర్సికా, సాల్డేనియా, క్రిట్, సిసిలీ, సైప్రస్ ద్వీపాల్లో విస్తరించి ఉన్నాయి.

 

ఇతర ప్రాంతాలు

* ఉత్తర అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియాలో కొంత ప్రాంతం, దక్షిణ అమెరికాలోని చిలీలో కొంత ప్రాంతం, ఆఫ్రికా దక్షిణాగ్రం, ఆస్ట్రేలియాలోని రెండు విభిన్న ప్రాంతాలను కూడా మధ్యధరా ప్రకృతి సిద్ధమండల ప్రాంతంగా పేర్కొనవచ్చు.
 

శీతోష్ణస్థితి

* ఈ ప్రకృతి సిద్ధ మండలంలో చలికాలం వర్షపాతం సంభవిస్తుంది.
* వేసవికాలం పొడిగా ఉంటుంది.
* సూర్యరశ్మి పుష్కలంగా ఉంటుంది.
* పగలు వెచ్చగా, రాత్రిపూట చల్లగా ఉంటుంది.
* వేసవిలో ఉష్ణోగ్రత 20° - 26° సెల్సియస్, చలికాలంలో 5° - 15° సెల్సియస్ వరకు ఉంటుంది.
* ఈ ప్రకృతి సిద్ధమండలంలో వర్షపాతం ఒక క్రమ పద్ధతిలో సంభవించదు.
* భూమధ్యరేఖ వైపు ఉన్న సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో 25 సెం.మీ. నుంచి ధృవం వైపు ఉన్న సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో 76 సెం.మీ.ల వరకు వర్షపాతం నమోదవుతుంది.
* వేసవికాలం ఈ మండల సరిహద్దుల్లోని ఉష్ణమండల ఎడారుల నుంచి పొడి, వేడితో కూడిన 'సిరోకో', 'శాంటా అన్నా' లాంటి వడగాలుల వల్ల అసౌకర్యం కలుగుతుంది.
* చలికాలంలో 'భోరా', 'మిస్ట్రల్' అనే కటిక చలిగాలుల వల్ల పంటనష్టం అధికంగా ఉంటుంది.

 

సహజ వృక్ష సంపద

* మధ్యధరా ప్రకృతిసిద్ధ మండలంలోని మధ్యధరా తీర ప్రాంతాల్లో ప్రజలు అనేక శతాబ్దాలుగా నివసిస్తున్నారు.
* ఆ ప్రాంతాల్లోని అడవులన్నింటినీ దాదాపుగా పంట భూములుగా మార్చారు.
* ఈ మండలంలోని అడవులు విశాలపత్ర సతత హరితారణ్యాలు.
* ఇక్కడి అడవుల్లో ప్రధానంగా ఆలివ్, మిల్లిల్, పోలీ, కార్క్ఓక్ వృక్షాలు పెరుగుతాయి.
* అధిక వర్షపాతం సంభవించే పర్వతసానువులతో శృంగాకారపు అడవులు ఉన్నాయి.
* ఆస్ట్రేలియా నైరుతి భాగంలో యూకలిప్టస్ అరణ్యాలు ఉన్నాయి.

 

ప్రజలు

* మధ్యధరా ప్రకృతి సిద్ధ మండలం ప్రపంచ భూవిస్తీర్ణంలో ఒక శాతం విస్తరించి ఉంది. ప్రపంచ జనాభాలో నాలుగు శాతం మంది ప్రజలు ఈ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు.
* ప్రపంచంలో అత్యధిక జనసాంద్రత కలిగిన ప్రాంతాల్లో యూరప్ ఒకటి.

 

ఆర్థిక ప్రగతి
 

వ్యవసాయం

* ఆలివ్, నారింజ, ద్రాక్షల సమ్మేళనం మధ్యధరా ప్రకృతి సిద్ధమండల వ్యవసాయరంగ విశిష్ట లక్షణం.
* గోధుమ, బార్లీ, చిక్కుడు గింజలు, కూరగాయలు అనేక రకాల పండ్లను ఇక్కడ పండిస్తారు.
* ఈ ప్రాంతాల్లోని ప్రజలు ప్రపంచంలో అత్యాధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులను అనుసరిస్తారు.
* చిలీలోని అతి విశాలమైన వ్యవసాయ క్షేత్రాలను 'హసియోండా' అంటారు. ఇక్కడ మాంసం కోసం పశువులను ఎక్కువగా పెంచుతారు. గోధుమ, ద్రాక్ష పంటలను కూడా పండిస్తారు.
* ఈ దేశం నుంచి ద్రాక్షసారాయి (wine)ని పెద్దమొత్తాల్లో ఎగుమతి చేస్తారు.
* ఆఫ్రికాలోని కేప్‌టౌన్ ప్రాంతం పండ్ల తోటలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
* ఆస్ట్రేలియా ప్రాంతం గోధుమ పంట, గొర్రెల పెంపకానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.

 

మత్స్యగ్రహణం

* ఈ ప్రకృతి సిద్ధ మండలాలన్ని సముద్రతీర ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
* తీర ప్రాంతాల్లో మత్స్యగ్రహణం ప్రాచీన ఆచారంగా కొనసాగుతోంది.
* అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లోని కాలిఫోర్నియా మత్స్యగ్రహణంలో ప్రధానమైన రాష్ట్రం.
* ఇక్కడ సార్డిన్, ట్యూనా చేపలు పెద్ద మొత్తాల్లో లభిస్తాయి.

 

అటవీ సంపద

* 'కార్క్ ఓక్' యూరప్‌లోని మధ్యధరా ప్రకృతి సిద్ధ మండల ప్రాంతాల్లో లభించే ప్రధాన అటవీ ఉత్పత్తి.
* ఆస్ట్రేలియాలోని నైరుతి ప్రాంతం నుంచి యూకలిప్టస్, జారా, కర్రీ వృక్షాల కలప ఎగుమతి చేస్తున్నారు.

 

ఖనిజ సంపద

* ఫ్రాన్స్‌లో బాక్సైట్ లభిస్తుంది.
* ప్రపంచంలో పాదరసాన్ని ఉత్పత్తి చేసే దేశాల్లో ఇటలీ ప్రధానమైంది.
* అల్జీరియాలో ఇనుప ఖనిజం; టర్కీలో క్రోమియం, నేలబొగ్గు, మాలిబ్డినం, సీసం; స్పెయిన్‌లో యశదం, రాగి ఖనిజాలు లభిస్తున్నాయి.
* విగ్రహాల తయారీకి ప్రసిద్ధి చెందిన 'కరారా' పాలరాయి ఇటలీలో లభ్యమవుతుంది.
* కాలిఫోర్నియా నుంచి పెట్రోలియం; చిలీ నుంచి రాగి, నైట్రేట్‌లు ఎగుమతి అవుతున్నాయి.
* ప్రపంచంలో అతి దట్టమైన పెట్రోలియం 'సిగ్నల్ - హిల్' కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రంలో ఉంది.
* ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సీసం క్షేత్రాల్లో ఒకటైన 'బోకెన్ - హిల్' ఆస్ట్రేలియాలో ఉంది.

 

పరిశ్రమలు 

* ఇనుప ఖనిజం, నేలబొగ్గు లభించని కారణంగా ఈ ప్రకృతి సిద్ధ మండల ప్రాంతాల్లో భారీ పరిశ్రమలు అభివృద్ధి చెందలేదు.
* వ్యవసాయ రంగం నుంచి పరిశ్రమలకు కావాల్సిన ముడిసరకు లభిస్తుంది.
* ఇక్కడి పరిశ్రమల్లో ఆలివ్ నూనె, ద్రాక్ష సారాయి తయారు చేస్తారు. పండ్లను శుభ్రపరిచి డబ్బాల్లో నింపుతారు.
* పుష్పాల నుంచి లభించే నూనెలను సుగంధ పరిమళ ద్రవ్యాల పరిశ్రమలో ఉపయోగిస్తారు. వీటిని ఫ్రాన్స్‌లోని 'గ్రాసే'లో తయారు చేస్తున్నారు.
* సార్డిన్, చేపలను డబ్బాలో నిలువ చేయడం మధ్యధరా సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి చెందింది. కాలిఫోర్నియాలోని మాంటెరాను ప్రపంచపు సార్డిన్ రాజధానిగా పిలుస్తారు.
* కాలిఫోర్నియాలో మనోహరమైన, ప్రకృతి దృశ్యాలు, ఆహ్లాదకరమైన శీతోష్ణస్థితుల కారణంగా హలీవుడ్ సినిమా నిర్మాణ పరిశ్రమ కేంద్రీకృతమైంది.

 

విహార యాత్ర పరిశ్రమ

* సూర్యరశ్మి, ప్రకృతి దృశ్యాలు, సముద్రాల కలయిక మధ్యధరా ప్రకృతి సిద్ధ మండల విశిష్ట లక్షణం.
* ఫ్రాన్స్, ఇటలీ దేశాల సన్నని తీర మైదానాలు పూర్వపు యుగోస్లేవియాకు చెందిన డాల్మేషియా తీరం, క్రిమియాలను యూరప్ ఖండ క్రీడా ప్రాంగణం అని పిలుస్తారు.
* శీతకాలంలో వెచ్చని శీతోష్ణస్థితి, మనోహరమైన సముద్ర తీరాలు, అభివృద్ధి చెందిన మౌలిక సౌకర్యాలు, సొగసైన ప్రకృతి దృశ్యాల ప్రాంతాలు పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తున్నాయి.
* దక్షిణ ఫ్రాన్స్ తీరంలోని చిన్న దేశం మొనాకో అక్కడి 'కాసినో'లకు ప్రసిద్ధి చెందింది.

 

నగరాలు

* ఇస్తాంబుల్, ఏథెన్స్, నేపుల్స్, రోమ్, ఫోలెన్స్, జినోవా, మాంటెకార్లో, బార్సిలోనా, వాలెన్షియా, కాసాబ్లాంకా, అల్జీర్స్, ట్యూనిష్, బీరూట్‌లు మధ్యధరా సముద్రం చుట్టూ ఉన్న తీర ప్రాంతాల్లోని ప్రముఖ నగరాలు.
* టెల్ - అరీట్ హైపా, నవీన బీరూట్ లాంటి ప్రాచీన నగరాలు ఉన్నాయి.
* శాంటియాగో, కేప్‌టౌన్, అడిలైడ్, పెర్త్, లాస్ఏంజిల్స్, శాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో, ఓక్‌లాండ్, సాక్రామెంటో నగరాలు మధ్యధరా సముద్రానికి దూరంగా ఉన్న ప్రాంతాలు. 

Posted Date : 04-03-2021

గమనిక : ప్రతిభ.ఈనాడు.నెట్లో వచ్చే ప్రకటనలు అనేక దేశాల నుండి, వ్యాపారస్తులు లేదా వ్యక్తుల నుండి వివిధ పద్ధతులలో సేకరించబడతాయి. ఆయా ప్రకటనకర్తల ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి ఈనాడు యాజమాన్యానికీ, ఉద్యోగస్తులకూ ఎటువంటి అవగాహనా ఉండదు. కొన్ని ప్రకటనలు పాఠకుల అభిరుచిననుసరించి కృత్రిమ మేధస్సు సాంకేతికతతో పంపబడతాయి. ఏ ప్రకటనని అయినా పాఠకులు తగినంత జాగ్రత్త వహించి, ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి తగిన విచారణ చేసి, తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకొని కొనుగోలు చేయాలి. ఉత్పత్తులు / సేవలపై ఈనాడు యాజమాన్యానికి ఎటువంటి నియంత్రణ ఉండదు. కనుక ఉత్పత్తులు లేదా సేవల నాణ్యత లేదా లోపాల విషయంలో ఈనాడు యాజమాన్యం ఎటువంటి బాధ్యత వహించదు. ఈ విషయంలో ఎటువంటి ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలకీ తావు లేదు. ఫిర్యాదులు తీసుకోబడవు.

 

పేపర్ - II

పాత ప్రశ్నప‌త్రాలు

 

విద్యా ఉద్యోగ సమాచారం

 

నమూనా ప్రశ్నపత్రాలు

 

లేటెస్ట్ నోటిఫికేష‌న్స్‌