• facebook
  • whatsapp
  • telegram

విజయనగర సామ్రాజ్యం 

     మహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ కాలంలో దక్షిణాన స్థాపించిన హిందూ రాజ్యం విజయనగర సామ్రాజ్యం.
* క్రీ.శ. 1336లో తుంగభద్రా నది ఒడ్డున విద్యారణ్య స్వామి సహాయంతో హరిహరరాయలు, బుక్కరాయలు విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు.
* వీరు సంగమ వంశస్థులు. విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని సంగమ, సాళువ, తుళువ, అరవీటి వంశాలు పరిపాలించాయి.
* రాయచూర్ దోఆబ్ గురించి బహమనీ సుల్తానులకు విజయనగర రాజులకు నిరంతరం యుద్ధాలు జరిగేవి.
* సంగమ వంశంలో గొప్పవాడు రెండో దేవరాయులు.
* ఇతడి కాలంలో అబ్దుల్ రజాక్ అనే పారశీక రాయబారి క్రీ.శ. 1443లో విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని సందర్శించాడు.
* సంగమ వంశం తర్వాత సాళువ వంశస్థులు పరిపాలించారు. 
* సాళువ వంశం తర్వాత తుళువ వంశస్థులు పరిపాలించారు.
* తుళువ వంశంలో గొప్ప పాలకుడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు.

 

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు (క్రీ.శ. 1509-1529) 

    విజయనగర సామ్రాజ్య పాలకులలో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు గొప్పవాడు.
* ఉమ్మత్తూరు, శివసముద్రాల పాలకులను ఓడించాడు.
* పోర్చుగీసు వారితో స్నేహసంబంధాలు పెంపొందించుకున్నాడు.
* క్రీ.శ. 1510లో వారితో సంధి చేసుకుని మేలు జాతి అశ్వాలను పొందాడు.
* శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తన దిగ్విజయ యాత్రలతో కటక్‌ను పరిపాలించే గజపతులను, బీజాపూరు సుల్తానులను ఓడించాడు.
* ఉదయగిరి, కొండవీడు, కొండపల్లి, బెజవాడ, రాజమండ్రి మొదలైన దుర్గాలను ఆక్రమించాడు.
* సింహాచలంలో విజయస్తంభాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు.
* గజపతి కుమార్తెను రాయలు వివాహం చేసుకున్నాడు.
* శ్రీకృష్ణదేవరాయలు బీజాపూరు సుల్తాన్ ఇస్మాయిల్ ఆదిల్‌షాతో రాయచూరు దగ్గర యుద్ధంచేసి ఓడించాడు.
* శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో పోర్చుగీసు వర్తకుడు డోమింగ్ పేయిజ్ విజయనగరాన్ని సందర్శించాడు.
* రాయలు యుద్ధవీరుడు మాత్రమే కాదు పరిపాలనా దక్షుడు కూడా. ప్రజలను పన్నులతో బాధించలేదు.
* నీటిపారుదల సౌకర్యాలు కల్పించి వ్యవసాయాన్ని అభివృద్ధి చేశాడు.
* రాయలు గొప్ప కవి, పండితపోషకుడు.
* ఆముక్తమాల్యద కావ్యాన్ని రాశాడు. భువనవిజయం అనే పండిత సభను ఏర్పాటుచేసి పండితులను సత్కరించాడు.
* అష్టదిగ్గజాలనే కవులు రాయల ఆస్థానంలో ఉండేవారు.
* కన్నడ, తమిళ భాషల కవులను ఆదరించాడు.
* ఈయన కాలంలో హజార రామాలయం ప్రసిద్ధిచెందింది.
రామాయణ గాథను శిల్పులు హజార రామాలయం గోడలపై చెక్కారు.
* క్రీ.శ. 1529లో శ్రీకృష్ణదేవరాయలు మరణించాడు.

 

విజయనగర సామ్రాజ్య పతనం 

* క్రీ.శ. 1565లో తళ్లికోట యుద్ధం లేదా రాక్షస - తంగడి యుద్ధం జరిగింది.
* ఈ యుద్ధంలో బీజాపూర్, గోల్కొండ, అహ్మద్‌నగర్ సుల్తానులు ఒక కూటమిగా ఏర్పడి విజయనగరంపై దండెత్తి రామరాజును ఓడించి చంపారు.
* తళ్లికోట యుద్ధంలో ఓటమి చెందడంతో విజయనగర సామ్రాజ్య పతనం మొదలైంది.
* తిరుమల రాయలు పెనుకొండకు పారిపోయాడు.
* తర్వాత విజయనగరాన్ని అరవీటి వంశం పెనుకొండ నుంచి పరిపాలించింది.

 

విజయనగర రాజ్యపాలన - వైభవం
 

మధ్యయుగంలో దక్షిణ భారత రాజ్యాల్లో ప్రసిద్ధి చెందింది విజయనగర సామ్రాజ్యం.
* ఈ సామ్రాజ్యాన్ని అబ్దుల్ రజాక్, న్యూనిజ్, నికోలోకాంటి, డోమింగ్ పేయిజ్ మొదలైన విదేశీ రాయబారులు సందర్శించారు.
* విజయనగర రాజులు సంప్రదాయబద్ధమైన రాచరికాన్ని అనుసరించారు.
* రాజుకు పరిపాలనలో సలహాలు ఇవ్వడానికి మంత్రి పరిషత్తు ఉండేది.
* చక్రవర్తికి ప్రధానమంత్రి ముఖ్య సలహాదారుడు.
* విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో రాష్ట్రాలతోపాటు సామంత రాజ్యాలు కూడా ఉండేవి.
* రాష్ట్రాలు గవర్నర్ల ఆధీనంలో ఉండేవి.
* సైన్యంలో అశ్వదళం, గజదళం, కాల్బలం ప్రధానమైనవి. ఫిరంగి దళం కూడా ఉండేది.
* సార్వభౌముల ఆధీనంలో, రాష్ట్ర గవర్నర్లు, నాయకుల ద్వారా కొంత సైన్యాన్ని పోషించేవారు.
* విజయనగర చక్రవర్తుల పరిపాలనా కాలంలో ప్రజల ముఖ్య వృత్తి వ్యవసాయం.
* రాజ్యానికి ముఖ్య ఆదాయం భూమిశిస్తు. 1/3వ వంతు భూమిశిస్తును వసూలు చేసేవారు.
* వ్యవసాయాభివృద్ధికి చెరువులు, కాలువలను తవ్వించేవారు.
* పర్షియా, అరేబియా, ఈజిప్టు, ఇటలీ, పోర్చుగల్, సింహళం, చైనా, బర్మా మొదలైన దేశాలతో వర్తక వ్యాపారాలను కొనసాగించారు.
* సమాజంలో బ్రాహ్మణులను గౌరవించేవారు.

* హిందూ ధర్మ రక్షణకు పాటుపడ్డారు.
* శైవ, వైష్ణవాలు ఉండేవి.
* సాళువ రాజుల కాలం నుంచి వైష్ణవమతం బాగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.
* తిరుపతి, శ్రీరంగం, అహోబిలం మొదలైనవి కొన్ని ప్రముఖ వైష్ణవ కేంద్రాలు.
* విజయనగర రాజులు విఠలస్వామి దేవాలయం, హజార రామ దేవాలయం మొదలైన దేవాలయాలను నిర్మించారు.
* పద్మమహలు, రంగమంటపం మొదలైన వాటిని కట్టించారు.
* సంస్కృతం, కన్నడ, తమిళ భాషల కవులను పోషించారు.

Posted Date : 04-03-2021

గమనిక : ప్రతిభ.ఈనాడు.నెట్లో వచ్చే ప్రకటనలు అనేక దేశాల నుండి, వ్యాపారస్తులు లేదా వ్యక్తుల నుండి వివిధ పద్ధతులలో సేకరించబడతాయి. ఆయా ప్రకటనకర్తల ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి ఈనాడు యాజమాన్యానికీ, ఉద్యోగస్తులకూ ఎటువంటి అవగాహనా ఉండదు. కొన్ని ప్రకటనలు పాఠకుల అభిరుచిననుసరించి కృత్రిమ మేధస్సు సాంకేతికతతో పంపబడతాయి. ఏ ప్రకటనని అయినా పాఠకులు తగినంత జాగ్రత్త వహించి, ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి తగిన విచారణ చేసి, తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకొని కొనుగోలు చేయాలి. ఉత్పత్తులు / సేవలపై ఈనాడు యాజమాన్యానికి ఎటువంటి నియంత్రణ ఉండదు. కనుక ఉత్పత్తులు లేదా సేవల నాణ్యత లేదా లోపాల విషయంలో ఈనాడు యాజమాన్యం ఎటువంటి బాధ్యత వహించదు. ఈ విషయంలో ఎటువంటి ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలకీ తావు లేదు. ఫిర్యాదులు తీసుకోబడవు.

 

పేపర్ - II

పాత ప్రశ్నప‌త్రాలు

 

విద్యా ఉద్యోగ సమాచారం

 

నమూనా ప్రశ్నపత్రాలు

 

లేటెస్ట్ నోటిఫికేష‌న్స్‌