• facebook
  • whatsapp
  • telegram

పట్టణ స్వపరిపాలనా సంస్థలు

* క్రీస్తుపూర్వం 4వ శతాబ్దంలో భారతదేశం వచ్చిన మెగస్తనీస్ (గ్రీసు) ఇక్కడి పట్టణ స్థానిక ప్రభుత్వం గురించి తన గ్రంథమైన ఇండికాలో ప్రస్తావించాడు.
* పట్టణాల పరిపాలనా వ్యవహారాలను పర్యవేక్షించడానికి అయిదుగురు అధికారులు ఉండేవారని ఆయన పేర్కొన్నాడు.
* మొగలుల కాలంలో పట్టణ వ్యవహారాలు చూసే అధికారుల్లో కొత్వాల్ ఒకరు.
* అబుల్ ఫజల్ రచించిన అయిన్ - ఇ - అక్బరీ గ్రంథంలో కొత్వాల్ విధులను ఉదహరించారు.
* బ్రిటిష్ కాలంలో భారతదేశంలో మొదటిసారిగా (1687, డిసెంబరు 30న) మద్రాస్ కార్పొరేషన్‌ను ఏర్పాటు చేస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ అయ్యాయి. ఇవి 1688, సెప్టెంబరు 29 నుంచి అమలయ్యాయి.
* భారతదేశ స్థానిక ప్రభుత్వాల నిర్మాణ, నిర్వహణలో రిప్పన్ తీర్మానాన్ని మాగ్నాకార్టా (Magnacarta)గా వర్ణించారు. ఈ తీర్మానం 1882లో చేశారు.
* పట్టణ స్థానిక ప్రభుత్వాలకు ఆర్థిక అధికారాలను అధికంగా కల్పించడం, ఆ సంస్థల నిర్వహణలో అధికారుల సంఖ్యను మూడో వంతుకు తగ్గించడం లాంటి పురోగాత్మక చర్యలు రిప్పన్ తీర్మానంలో ప్రస్తావించారు.
* 1907లో అధికారాల వికేంద్రీకరణపై ఉద్దేశించిన రాయల్ కమిషన్ స్థానిక ప్రభుత్వాల నిర్మాణ, నిర్వహణలో అనేక మార్పులకు శ్రీకారం చుట్టింది.
* పట్టణ స్థానిక ప్రభుత్వాల నిర్మాణ, నిర్వహణల్లో అధికారుల సంఖ్య, వారి పెత్తనాలను బాగా తగ్గించడం, ఓటు హక్కు పరిమితిని తొలగించి విస్తృతపరచడం, ఆర్థిక వనరులను అధిక మొత్తాల్లో మంజూరు చేయడం లాంటివి రాయల్ కమిషన్ సూచనల్లో ముఖ్యమైనవి.
* భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1919 భారతదేశంలో ప్రావెన్సీల్లో (రాష్ట్ర స్థాయి) ద్వంద్వ(Dyarchy) పాలనను ప్రవేశపెట్టింది.
* ఆదేశసూత్రాల్లోని 40వ రాజ్యాంగ నిబంధన స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థల గురించి తెలుపుతుంది.
* భారతదేశంలో పట్టణ స్థానిక ప్రభుత్వాలను పటిష్టపరచడంలో ముఖ్యమైంది - 74వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం. ఇది 1993 జూన్ 1వ తేదీన అమల్లోకి వచ్చింది.
* భారతదేశంలో ప్రస్తుత పట్టణ స్థానిక ప్రభుత్వాలు 8 రకాలు ఉన్నాయి.
 

అవి:

1) నగరపాలక సంస్థలు
2) పురపాలక సంఘాలు
3) నోటిఫైడ్ ఏరియా కమిటీలు
4) టౌన్ ఏరియా కమిటీలు
5) కంటోన్మెంట్ బోర్డులు
6) టౌన్‌షిప్‌లు
7) పోర్ట్ ట్రస్ట్‌లు
8) స్పెషల్ పర్పస్ ఏజెన్సీలు
 

నగరపాలక సంస్థ
* రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు జారీ చేసే ప్రత్యేక చట్టం ద్వారా నగరపాలక సంస్థలు ఏర్పడతాయి.
* మన దేశంలో మొదటి నగరపాలక సంస్థను 1688లో మద్రాస్‌లో ఏర్పాటు చేశారు.
నిర్మాణం: ప్రతి నగరపాలక సంస్థలో నాలుగు ప్రధాన అంగాలు ఉంటాయి. అవి:
ఎ) నగరపాలక మండలి
బి) మేయర్
సి) కమిషనర్
డి) స్థాయీ సంఘాలు
 

నగరపాలక మండలి:
 

* నగరపాలక సంస్థ చర్చా సంబంధమైన అంగమే నగరపాలక మండలి.
* నగరపాలక సంస్థ పరిధిలోని ఓటర్ల ద్వారా ఎన్నికైన ప్రతినిధులు దీనిలో సభ్యులుగా ఉంటారు.
* వీరిని కార్పొరేటర్లు అంటారు.
* కార్పొరేటర్ పదవికి పోటీ చేయడానికి కనీస వయసు 21 సంవత్సరాలు.
* వీరి పదవీకాలం అయిదేళ్లు.
* నగరపాలక సంస్థ కమిషనర్, ఆ ప్రాంత శాసన సభ, పార్లమెంట్ సభ్యులు పదవిరీత్యా దీనిలో సభ్యులుగా ఉంటారు.
* దీని సమావేశాలకు మేయర్ అధ్యక్షత వహిస్తాడు.
 

మేయర్:

* నగర పాలక సంస్థ ప్రథమ పౌరుడే మేయర్. అతడే రాజకీయ అధిపతి.
* నగరపాలక సంస్థ పరిధిలోని ఓటర్లు మేయర్‌ను ఎన్నుకుంటారు.
* మేయర్ పదవీకాలం 5 సంవత్సరాలు.
* కార్పొరేటర్లు తమలో ఒకరిని ఉపమేయర్‌గా ఎన్నుకుంటారు.
 

గమనిక: ప్రస్తుతం మన రాష్ట్రంలో మేయర్ ఎన్నిక పరోక్ష ఎన్నిక. (కార్పొరేటర్లే మేయర్‌ను ఎన్నుకుంటారు)
 

స్థాయీ సంఘాలు:

* స్థాయీ సంఘాలు కార్పొరేషన్‌కు కళ్లు, చెవుల్లాంటివి.
* కార్పొరేషన్ తొలి సమావేశంలో కార్పొరేటర్లు తమలో కొందరిని వివిధ స్థాయి సంఘాలకు సభ్యులుగా ఎన్నుకుంటారు.
* వీరి పదవీ కాలం రెండేళ్లు.
* కమిషనర్ సిద్ధం చేసిన బడ్జెట్‌ను ఈ స్థాయీ సంఘాలు పరిశీలిస్తాయి
 

కమిషనర్:

* అనుభవం ఉన్న ఐఏఎస్ అధికారిని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కమిషనర్‌గా నియమిస్తుంది.
* కమిషనర్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రతినిధి.
* కమిషనర్ కార్పొరేషన్ ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి
* నగరపాలక సంస్థకు సంబంధించిన సిబ్బంది, ఆస్తులు, కార్యక్రమాలపై పాలనా పరమైన నియంత్రణాధికారం కమిషనర్ ఉంటుంది.
 

మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ విధులు:
తప్పక నిర్వహించాల్సినవి:
 

* రోడ్ల నిర్మాణం, నిర్వహణ
* విద్యుత్ దీపాల నిర్మాణం, నిర్వహణ
* మురుగు కాల్వల నిర్మాణం నిర్వహణ
* తాగునీటి సరఫరా
* ప్రజారోగ్యం, పారిశుద్ధ్యం, అంటువ్యాధుల నివారణ
* జనన మరణాల నమోదు
* విద్యాలయాల ఏర్పాటు, నిర్వహణ
* స్మశాన వాటికల నిర్వహణ
* మార్కెట్లు, కబేళాల నిర్వహణ
 

వివేచనాత్మక విధులు

* గ్రంథాలయాలు, ప్రదర్శనాలయాలు, కళానిలయాల ఏర్పాటు, నిర్వహణ
* స్త్రీ శిశు సంక్షేమ కేంద్రాలు, ప్రసూతి కేంద్రాల ఏర్పాటు, నిర్వహణ.
* వివాహాల రిజిస్ట్రేషన్.
* ఔషధ పరీక్షా కేంద్రాల ఏర్పాటు
 

కార్పొరేషన్ ఆర్థిక వనరులు:
      (a) పన్నులు
      (b) అప్పులు
      (c) గ్రాంట్లు
      (d) మార్కెట్లు, ఆస్తుల నుంచి వచ్చే ఆదాయం

కార్పొరేషన్ విధించే పన్నులు

* ఇంటిపన్ను, ఖాళీస్థలాలపై పన్ను
* నీటి, డ్రైనేజీ పన్ను
ఆస్తుల బదిలీపై పన్ను
* వినోద పన్ను, ఆక్ట్రాయ్
* వృత్తిపన్ను

Posted Date : 04-03-2021

గమనిక : ప్రతిభ.ఈనాడు.నెట్లో వచ్చే ప్రకటనలు అనేక దేశాల నుండి, వ్యాపారస్తులు లేదా వ్యక్తుల నుండి వివిధ పద్ధతులలో సేకరించబడతాయి. ఆయా ప్రకటనకర్తల ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి ఈనాడు యాజమాన్యానికీ, ఉద్యోగస్తులకూ ఎటువంటి అవగాహనా ఉండదు. కొన్ని ప్రకటనలు పాఠకుల అభిరుచిననుసరించి కృత్రిమ మేధస్సు సాంకేతికతతో పంపబడతాయి. ఏ ప్రకటనని అయినా పాఠకులు తగినంత జాగ్రత్త వహించి, ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి తగిన విచారణ చేసి, తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకొని కొనుగోలు చేయాలి. ఉత్పత్తులు / సేవలపై ఈనాడు యాజమాన్యానికి ఎటువంటి నియంత్రణ ఉండదు. కనుక ఉత్పత్తులు లేదా సేవల నాణ్యత లేదా లోపాల విషయంలో ఈనాడు యాజమాన్యం ఎటువంటి బాధ్యత వహించదు. ఈ విషయంలో ఎటువంటి ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలకీ తావు లేదు. ఫిర్యాదులు తీసుకోబడవు.

 

పేపర్ - II

పాత ప్రశ్నప‌త్రాలు

 

విద్యా ఉద్యోగ సమాచారం

 

నమూనా ప్రశ్నపత్రాలు

 

లేటెస్ట్ నోటిఫికేష‌న్స్‌