• facebook
  • whatsapp
  • telegram

రాష్ట్ర శాసన సభ - చట్టాల తయారీ

* సిగరెట్లు ప్రజల ఆరోగ్యం మీద చూపే దుష్ప్రభావాల వల్ల 2001, నవంబర్ 2న సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు నేపథ్యంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ధూమపాన నిషేధం, ఆరోగ్య పరిరక్షణ చట్టం, 2002ను రూపొందించింది.
* దీని ప్రకారం బహిరంగ ప్రదేశాల్లో, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో, వాహనాల్లో పొగతాగడం నిషేధం.
* పొగతాగకూడదు అనే బోర్డుల ఏర్పాటుకు సంబంధించిన సెక్షన్‌లు 5, 6, 10ని ఉల్లంఘిస్తే రూ.100 జరిమానా విధిస్తారు.
* రెండో సారి తప్పుచేస్తే రూ.200 - 500 వరకు జరిమానా విధిస్తారు.
* భారతదేశంలోని రాష్ట్రాలన్నీ చట్టసభలను ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి రాజ్యాంగం వీలు కల్పించింది.
* దేశంలోని ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక గవర్నర్ ఉంటాడు.
* భారత్‌లోని రాష్ట్రాలు ఏకసభ లేదా ఉభయ సభలను కలిగి ఉన్నాయి.
* దిగువ సభను విధానసభ లేదా శాసనసభ అంటారు.
* ఎగువ సభను శాసనమండలి అంటారు.

 

శాసనసభ:

* రాష్ట్రానికి చట్టాలు చేయడంలో ఈ సభ కీలకమైంది.
* రాష్ట్ర సంక్షేమం కోసం నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో, విధానాల రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
* సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో శాసనసభ/ విధానసభలో 294 మంది సభ్యులు ఉండేవారు.
* విభజన అనంతరం తెలంగాణ రాష్ట్ర విధానసభలో సభ్యుల సంఖ్య 119 ఉండగా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 175 ఉన్నాయి.
* ప్రతి రాష్ట్ర శాసనసభ అయిదు సంవత్సరాల కాలపరిమితిని కలిగి ఉంటుంది.
* కొన్ని సందర్భాల్లో కాల పరిమితి కంటే ముందే గవర్నర్ విధానసభను రద్దుచేయవచ్చు.
* రాష్ట్రపతి జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితిని విధిస్తే సంవత్సరం చొప్పున రాష్ట్ర విధానసభ కాల పరిమితిని పార్లమెంటు పొడిగించవచ్చు.
* రాష్ట్ర శాసనసభ ప్రతి సంవత్సరం కనీసం రెండు సార్లు సమావేశమవ్వాలి.
* రెండు సమావేశాల మధ్య కాలం ఆరు నెలలకు మించకూడదు.
* ప్రతి రాష్ట్రంలో నియోజకవర్గాల సంఖ్య అక్కడి జనాభా సంఖ్యపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
* తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో ఒక్కో నియోజకవర్గంలో సుమారు 1,70,000 మంది ఓటర్లు ఉన్నారు.
* 18 సంవత్సరాలు దాటిన స్త్రీ, పురుషులందరూ ఓటరుగా నమోదు చేసుకోవచ్చు.
* ఒక నియోజకవర్గంలోని ఓటరుకు ఒక్క అభ్యర్థికి మాత్రమే ఓటు వేసే హక్కు ఉంటుంది.
* ఉభయ సభలున్న తెలంగాణలో ఆ రాష్ట్ర శాసనసభ చట్టాలను రూపొందిస్తుంది.

 

M.L.A. ఎన్నిక

* సాధారణంగా రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలు ప్రతి అయిదు సంవత్సరాలకు ఒకసారి జరుగుతాయి.
* రాజకీయ పార్టీలు తమ అభ్యర్థులను ఎన్నికల్లో నిలబెడతాయి.
* ఏ రాజకీయ పక్షానికీ చెందనివారు స్వతంత్రంగా ఎన్నికల్లో పోటీ చేయొచ్చు. వీరిని ''స్వతంత్ర అభ్యర్థులు" అంటారు.
ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి అర్హతలు:
* భారతదేశ పౌరుడై ఉండాలి.
* 25 సంవత్సరాల వయసు నిండి ఉండాలి.
* ఎలాంటి లాభదాయకమైన ప్రభుత్వ పదవుల్లో ఉండరాదు.
* చట్టం నిర్దేశించిన ఇతర అర్హతలు కలిగి ఉండాలి.
* అన్ని రాజకీయ పక్షాలూ తమ ఎన్నికల ప్రణాళికా పత్రాన్ని (Election Manifesto) ప్రకటిస్తాయి.
* ఈ Manifestoలో భవిష్యత్తులో ఎటువంటి అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు చేస్తారో పొందుపరుస్తారు.
* ఎన్నికల రోజు ప్రజలు ఒకరి తర్వాత ఒకరు ఓటు వేస్తారు.
* పోలింగ్ అధికారి ఓటర్ల గుర్తింపు కార్డును పరిశీలిస్తారు.
* ఓటర్లు ఎవరికి ఓటు వేస్తారో చెప్పకూడదు.
* ఓటును రహస్యంగా వేయాలి.

 

ప్రభుత్వం - ఏర్పాటు

* రాష్ట్ర శాసనసభకు జరిగిన ఎన్నికల్లో సగం కంటే ఎక్కువ స్థానాలను గెలుచుకున్న పార్టీ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేస్తుంది.
* గెలిచిన పార్టీ సభ్యులు తమలో ఒకరిని శాసనసభాపక్ష నాయకుడిగా ఎన్నుకుంటారు.
* గవర్నర్ ఆ నాయకుడిని రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా నియమిస్తారు.
* ముఖ్యమంత్రి తమ పార్టీ శాసనసభ లేదా శాసన మండలి సభ్యుల్లో కొందరిని మంత్రులుగా ఎంపిక చేస్తారు.
* ఈ మంత్రులు ముఖ్యమంత్రితో కలిసి మంత్రిమండలి (కేబినెట్)గా ఏర్పడతారు.
* ఈ మంత్రిమండలి లేదా కేబినెట్‌నే ''ప్రభుత్వం" అని పిలుస్తారు.
* కొత్త చట్టాలను రూపొందించడం, అభివృద్ధి పథకాలను అమలు చేయడంలో మంత్రిమండలి బాధ్యత వహిస్తుంది.

 

సంకీర్ణ ప్రభుత్వం
     ఎన్నికల ఫలితాల్లో ఏ పార్టీకీ మెజార్టీ రాని పక్షంలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాజకీయ పక్షాలు కలిసి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాయి. దీన్నే సంకీర్ణ ప్రభుత్వం అంటారు.

 

మంత్రి మండలి

* మంత్రిమండలిలోని సభ్యులకు ముఖ్యమంత్రి వివిధ శాఖలను కేటాయిస్తారు.
* తమ శాఖలకు సంబంధించి మంత్రులు విధానపరమైన నిర్ణయాలను (Policies) నిర్దేశిస్తారు.
* ఈ విధి విధానాలకు ప్రణాళికలను రూపొందించి, చట్టసభలో ప్రవేశపెట్టి ఆమోదించే వరకు మంత్రివర్గం బాధ్యత వహిస్తుంది.
* సాధారణంగా శాఖల విధి విధానాలను ఆయా మంత్రులు స్వతంత్రంగా నిర్ణయించినా, కీలకమైన వాటిని మంత్రిమండలి సమావేశంలో సభ్యులందరూ కలిసి నిర్ణయిస్తారు.
* ఏదైనా తప్పు జరిగితే దానికి మంత్రివర్గమంతా ముఖ్యమంత్రితో కలిసి సమష్టిగా బాధ్యత వహిస్తుంది.

 

స్పీకర్:

* రాష్ట్ర శాసనసభ్యులందరూ కలిసి తమలో ఒకరిని విధానసభ అధ్యక్షులుగా ఎన్నుకుంటారు. ఆయనను 'స్పీకర్' అంటారు.
* ఈయన శాసనసభను సమావేశపరుస్తారు.
సమస్యలను సభలో ఎవరు, ఎప్పుడు ప్రవేశపెట్టాలో నిర్ణయిస్తారు.
* నిర్ణయాలను అతిక్రమించే సభ్యులపై చర్యలు తీసుకునే అధికారం స్పీకర్‌కు ఉంటుంది.
* విధానసభలోని ఏదైనా బిల్లును ఆర్థిక బిల్లా? కాదా? అని నిర్ణయిస్తారు.
* ప్రభుత్వం చేసే అన్ని చట్టాలు, విధానాలు, విధించే పన్నులు అసెంబ్లీ ఆమోదం పొందాలి.
* శాసనసభ్యులు తమ నియోజకవర్గంలోని ప్రజా సమస్యలను ఎప్పటికప్పుడు సభ దృష్టికి తీసుకువస్తారు.
* సంబంధిత మంత్రులు ఆయా సభ్యులు అడిగిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇస్తారు.

 

చట్టాలు చేయడం (Making of Law)

* సాధారణంగా శాసనసభలో సంఖ్యాబలం ఉన్న అధికార పక్షం చట్టాలను తయారు చేస్తుంది.
* సభ ఆమోదం పొందకముందు చట్టాన్ని ''బిల్లు" అంటారు.
* ఉభయ సభల ఆమోదం పొందిన బిల్లు గవర్నర్ ఆమోదం పొందిన తర్వాత చట్టంగా మారుతుంది.
* దీన్ని శాసనసభ చేసిన శాసనం (Act)అంటారు.
* ఏదైనా బిల్లు కేబినెట్ ఆమోదం పొంది, అసెంబ్లీ / విధానసభ ముందుకు ఓటింగ్ కోసం వస్తుంది.
* శాసనసభలో సగానికిపైగా సభ్యుల ఆమోదం పొందిన బిల్లును విధాన పరిషత్తులో ప్రవేశపెడతారు.
* విధాన పరిషత్తు ఆమోదం అనంతరం దాన్ని గవర్నర్ పరిశీలనకు పంపిస్తారు.
* గవర్నర్ ఆమోదం పొందిన బిల్లు చట్టంగా లేదా శాసనంగా మారి ''గెజిట్‌"లో అచ్చు అవుతుంది.

 

శాసనమండలి (MLC)

* సమైక్య ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 1958లో నీలం సంజీవరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో ''శాసనమండలి"ని ఏర్పాటు చేశారు.
* 1985లో ఎన్.టి.రామారావు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో ''శాసనమండలిని రద్దుచేశారు.
* 2007లో వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ''శాసనమండలి"ని తిరిగి ప్రవేశపెట్టారు.
* ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్రంలో శాసనమండలి 40 మంది సభ్యులతో కొనసాగుతోంది.
* శాసనమండలి అనేది శాశ్వత సభ.
* సభ్యుల కాలపరిమితి ఆరు సంవత్సరాలు.
* వీరిలో 1/3వ వంతు సభ్యులు ప్రతి 2 సంవత్సరాలకు పదవీ విరమణ చేయగా, వీరి స్థానంలో కొత్తవారు ఎన్నికవుతారు.
* వీరినే శాసనమండలి సభ్యులు (MLC) అంటారు.

 

శాసనమండలికి పోటీ చేసేందుకు అర్హతలు:

* భారతీయుడై ఉండాలి.
* 30 సంవత్సరాల వయసు నిండి ఉండాలి.
* ఎలాంటి లాభదాయకమైన ప్రభుత్వ పదవుల్లో ఉండకూడదు.

 

శాసనమండలి - సభ్యుల నిర్మాణం

* 1/3వ వంతు సభ్యులను శాసనసభ్యులు (MLA) ఎన్నుకుంటారు.
* 1/3వ వంతు సభ్యులను స్థానిక సంస్థలైన పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీల నుంచి ఎన్నుకుంటారు.
* 1/12వ వంతు సభ్యులను పట్టభద్రులు ఎన్నుకుంటారు.
* 1/12వ వంతు సభ్యులను ఉపాధ్యాయులు ఎన్నుకుంటారు.
* 1/6వ వంతు సభ్యులను గవర్నర్ నామినేట్ చేస్తారు.
* రాష్ట్రంలో ఏ చట్టం చేయాలన్నా రెండు సభల ఆమోదం తప్పనిసరి.
* ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్ర విధానసభ స్పీకర్: ఎస్.మధుసూదనాచారి.
*ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్ర విధాన పరిషత్ / శాసన మండలి ఛైర్మన్: స్వామిగౌడ్.
* శాసనమండలి అధ్యక్షుడిని ''ఛైర్మన్" అంటారు.

 

గవర్నర్:

* గవర్నర్‌ను భారత రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు.
* రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాజ్యాంగబద్దంగా పనిచేసేలా చూడటం గవర్నర్ బాధ్యత.
* గవర్నర్ రాష్ట్రాధినేత, రాష్ట్ర ప్రథమ పౌరుడు.
» గవర్నర్ ముఖ్యమంత్రిని రాజ్యాంగబద్ధంగా నియమిస్తారు.
* గవర్నర్ మంత్రిమండలి సభ్యులను ముఖ్యమంత్రి సలహా మేరకు నియమిస్తారు.
* రాజ్యాంగం గవర్నర్‌కు కార్యనిర్వాహక అధికారాలను కల్పించింది.
* ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్ర గవర్నర్: నరసింహన్.

 

రిజర్వేషన్ల పద్ధతి:

* దళితులు, ఆదివాసీలు, బలహీన వర్గాల ప్రజలు ఎన్నికల్లో పోటీచేసి గెలవడం అనేది చాలా కష్టంతోకూడుకున్న పని.
* షెడ్యూల్డు కులాల, తెగల వారికి చట్టసభల్లో భాగస్వామ్యం కల్పించేందుకు భారత రాజ్యాంగం నియోజకవర్గాలను కేటాయించింది.
* ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్ర విధానసభలో మొత్తం సభ్యుల సంఖ్య: 119.
* తెలంగాణ విధానసభలో ఎస్సీలకు కేటాయించిన సీట్ల సంఖ్య: 19
* తెలంగాణ విధానసభలో ఎస్టీలకు కేటాయించిన సీట్ల సంఖ్య: 12

 

జిల్లాలో చట్టాల అమలు

* ప్రభుత్వశాఖల్లోని అధికారులు మంత్రుల ఆదేశాలను అమలుచేస్తారు.
* ఈ అధికారుల్లో కొంత మంది రాజధాని హైదరాబాద్‌లో విధులు నిర్వహిస్తూ, ప్రభుత్వ ఆదేశాలను రాష్ట్రమంతటా అమలుచేయడానికి చర్యలు తీసుకుంటారు.
* పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం రాష్ట్రాన్ని జిల్లాలుగా విభజించారు.
* ప్రభుత్వం జిల్లాకేంద్రాల్లో ఆయా శాఖల కార్యాలయాలను ఏర్పాటు చేసి చట్టాలను, వివిధ పథకాలను అమలుచేస్తుంది.
* తెలంగాణ రాష్ట్రంలో 31 జిల్లాలు ఉన్నాయి.
* ప్రతి జిల్లాలో వివిధ శాఖల సమన్వయానికి ఒక జిల్లా కలెక్టర్ ఉంటారు.

* మన దేశంలో జిల్లా కలెక్టర్ వ్యవస్థను 1772లో వారన్ హేస్టింగ్స్ ఏర్పాటుచేశారు.
 

జిల్లా కలెక్టర్ అధికారాలు - విధులు

* న్యాయ, శాంతి భద్రతలకు సంబంధించిన అధికారాలు.
* అభివృద్ధికి సంబంధించిన అధికారాలు.
* రెవెన్యూ, అత్యవసర, పౌరసరఫరా అధికారాలు.
* జిల్లాలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా అధికారాలు.
* కలెక్టర్ సమర్థతపైనే జిల్లా ప్రగతి ఆధారపడి ఉంటుంది.

 

తహసీల్దార్ (మండల రెవెన్యూ అధికారి, గ్రామ రెవెన్యూ అధికారి)

* జిల్లాను పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం ''మండలాలు"గా విభజించారు.
* జిల్లా కేంద్రంలాగానే మండల కేంద్రంలో మండలానికి సంబంధించిన అభివృద్ధి, రెవెన్యూ, విద్య, వ్యవసాయ కార్యాలయాలు ఉంటాయి.
* భూ రికార్డుల నిర్వహణ ప్రభుత్వ కర్తవ్యం.
* వీటిలో వ్యవసాయ, అటవీ సంబంధిత, బీడు భూముల వివరాలు పటాలతో వర్ణించి ఉంటాయి.
* గ్రామంలో గ్రామ రెవెన్యూ అధికారి (VRO), మండలంలో మండల రెవెన్యూ అధికారి, భూ సంబంధిత రికార్డులకు బాధ్యత వహిస్తారు.
* వీరు తాజా సమాచారం నమోదుకు, రేషన్ కార్డుల జారీకి బాధ్యత వహిస్తారు.

 

ఆంధ్రప్రదేశ్ నీరు, భూమి, చెట్ల రక్షణ చట్టం, 2002

* భావితరాల జీవితావసరాల కోసం పరిరక్షణ, అభివృద్ధి వనరుల సంరక్షణ అవసరం.
* 2002లో ఆంధ్రప్రదేశ్ నీరు, భూమి, చెట్ల రక్షణ చట్టాన్ని చేశారు.
* ఈ చట్టం 2002, ఏప్రిల్ 19 నుంచి అమలులోకి వచ్చింది.

 

ఈ చట్టంలోని ముఖ్యాంశాలు:

* బోరుబావులను, బావులను తవ్వడానికి మండల రెవెన్యూ అధికారి అనుమతి తీసుకోవాలి.
* వర్షపు నీటి పరిరక్షణకు చర్యలు తీసుకోవడం.
సామాజిక అడవుల పెంపకాన్ని విస్తృతం చేయాలి.
* భూగర్భజలాలు తగ్గిన ప్రాంతాల్లో నదుల నుంచి ఇసుక తవ్వడం నిషేధం.
* మంచినీటి పరిరక్షణకు చర్యలు తీసుకోవడం.
* అనుమతి లేకుండా చెట్లను నరకడం నిషేధం.
* పారిశ్రామిక సంస్థలు తప్పనిసరిగా వ్యర్థ జలాలను శుద్ధి చేసి తిరిగి ఉపయోగించుకోవాలి.
* ఈ చట్టం అమలుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఒక అథారిటీని ఏర్పాటు చేసింది. దీని పేరు
* "Water, Land and Trees Protection Authority" (WALTA).
ఈ చట్టం ప్రకారం అటవీశాఖ అడవుల రక్షణ ద్వారా నీటి వనరులను పెంచుతుంది.
పరిశ్రమలశాఖ నీటిని కలుషితం చేయకుండా చర్యలు తీసుకుంటుంది.
* ప్రభుత్వ శాఖలోని వివిధ అధికారులు 'WALTA' చట్టం అమలుకు బాధ్యత వహిస్తుస్తారు.

* 1985లో ముఖ్యమంత్రి ఎన్.టి. రామారావు రెవెన్యూ మండల వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టారు.
* మండల పరిషత్ వ్యవస్థను తొలిసారిగా కర్ణాటకలో 1985లో ప్రవేశపెట్టారు.
* మండల పరిషత్ వ్యవస్థను 1986లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎన్.టి. రామారావు ప్రవేశపెట్టారు.

Posted Date : 04-03-2021

గమనిక : ప్రతిభ.ఈనాడు.నెట్లో వచ్చే ప్రకటనలు అనేక దేశాల నుండి, వ్యాపారస్తులు లేదా వ్యక్తుల నుండి వివిధ పద్ధతులలో సేకరించబడతాయి. ఆయా ప్రకటనకర్తల ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి ఈనాడు యాజమాన్యానికీ, ఉద్యోగస్తులకూ ఎటువంటి అవగాహనా ఉండదు. కొన్ని ప్రకటనలు పాఠకుల అభిరుచిననుసరించి కృత్రిమ మేధస్సు సాంకేతికతతో పంపబడతాయి. ఏ ప్రకటనని అయినా పాఠకులు తగినంత జాగ్రత్త వహించి, ఉత్పత్తులు లేదా సేవల గురించి తగిన విచారణ చేసి, తగిన జాగ్రత్తలు తీసుకొని కొనుగోలు చేయాలి. ఉత్పత్తులు / సేవలపై ఈనాడు యాజమాన్యానికి ఎటువంటి నియంత్రణ ఉండదు. కనుక ఉత్పత్తులు లేదా సేవల నాణ్యత లేదా లోపాల విషయంలో ఈనాడు యాజమాన్యం ఎటువంటి బాధ్యత వహించదు. ఈ విషయంలో ఎటువంటి ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలకీ తావు లేదు. ఫిర్యాదులు తీసుకోబడవు.

 

పేపర్ - II

పాత ప్రశ్నప‌త్రాలు

 

విద్యా ఉద్యోగ సమాచారం

 

నమూనా ప్రశ్నపత్రాలు

 

లేటెస్ట్ నోటిఫికేష‌న్స్‌